Skrifennow

My blog, imported from Blogger and converted using Jekyll.

Ebron y'n Nos - mis-Me 2021

May 14, 2021

This is a transcript for the May 2021 segment of 'Ebron y'n Nos' I prepared for Radyo an Gernewegva, broadcast in #537.

Yma nowodhow splann gans NASA, Perseverance (Diwysygneth) a wra oberi yn ta wosa y dhe dira yn mis-Meurth. An tro-askell Ingenuity (Ynjinieth) a wrug peswar nij y mis-Ebrel. An kynsa o dhe'n 19ves mis-Ebrel.

model bysyel 3D Ynjinieth
Yma model ynteraktiv Ynjinieth war wiasva NASA.
Skeus tro-askell Ynjinieth war enep Meurth
Imaj diworth an kynsa nij an tro-askell Ynjinieth 19ves mis-Ebrel 2021. Imaj: NASA/JPL-Caltech
Kynsa nij Ynjinieth

Yn y gynsa nij, ny wrug Ynjinieth marnas bargesi tri meter a-vann an enep Meurth rag 30 sekond, hag ena tira arta wosa 39.1 a sekondys.

Y'n nessa nij dhe'n 22a mis-Ebrel, an tro-askell a yskynnas bys dhe 5 meter, ha poesa nebes a'n eyl tu, ha movya dhe'n tu 2 meter.

Ynjinieth war y nessa nij gwelys diworth Percy
Imaj nessa nij Ynjinieth gwelys diworth an wandreyell Percy, gans kamera Mastcam-Z. 22a mis-Ebrel 2021. Imaj: NASA/JPL-Caltech
Gwydhyow an nessa nij Ynjinieth diworth NASA.

Y'n tressa nij, dhe'n 25ves mis-Ebrel, Ynjinieth a nijas dhe'n keth ughelder, 5 meter mes movya dhe'n eyl tu 50 meter.

Skeus Ynjinieth y'n tressa nij. Imaj: NASA
Tressa nij ynjinieth gwelys diworth Percy

Yth esa y beswora nij 30ves mis-Ebrel, ha nija 133 meter dhe'n eyl tu ha dehweles, y hirra nij, 117 a sekondys.

Peswora nij Ynjinieth

Yma pympes nij towlennys dhe dhannvonn Ynjinieth yn ragdres unnfordh, ha tira war savla difrans orth an le a wra y lonchya. Towlennys yw dhe'n 7ves mis-Me.

Yma Meurth gweladow yn ranneves Gemini yn ebrenn gorthugher, mes pell diworth a norvys y'n termyn ma, ytho pur vyghan yw yn pellweler.

Yow ha Sadorn yw gweladow isel yn soth-est y'n ebrenn bora.

Yma loer nowydh dhe'n 11ves mis-Me, kynsa kwartron 19ves mis-Me, loer leun 26ves mis-Me, diwettha kwartron 2a mis-Metheven ha loer leun arta 10ves mis-Metheven.

An loer leun a wra sedhi
An loer leun a wra sedhi, diworth Truru 27ves mis-Ebrel 2021. Imaj: Davydh Trethewey

War an nessa sterenn orthyn, saw an howl, Proxima Centauri, y feu tardhans meur diskudhys. Naw mirji a wrug studhya an sterenn ma a-hys an spektrum elektromagnetek rag 40 our a-hys nebes misyow yn 2019. An sterenn ma yw korr rudh, hag yw byghanna ages an howl, mes tardhans o gwelys kansplek yn nerth tardhans aswonnys war an howl. Yma planetys aswonnys a-dro dhe Proxima Centauri, hag y fydhsa nivel dewynnans ughviolet ughel yn termyn an tardhans na.

Delinyans artydh tardhans Proxima Centauri
Delinyans artydh tardhans Proxima Centauri. Imaj: NRAO/S. Dagnello

Yth esa ragdres sewen SpaceX Crew-2 a wrug gorra peswar stervarner dhe'n Salva Spas Keswlasek orth 24a mis-Ebrel. Yth esa an kapsul henwys Endeavour.

SpaceX Crew Dragon Endeavour a wra nesa dhe'n Savla Spas Keswlasek
SpaceX Crew Dragon Endeavour a wra nesa dhe'n Savla Spas Keswlasek. Imaj dre Wikimedia Commons

Peswar stervarner arall a dhehwelis dhe'n norvys 2a mis-Me, neb o lonchys dhe'n Salva Spas Keswlasek yn mis-Du 2020 yn ragdres SpaceX Crew-1 y'n kapsul Resilience. Henn a gowllenwel an kynsa ragdres oberyansel Crew Dragon.

An meni Crew Dragon-1 wosa dehwelyans dhe'n nor.
An meni Crew Dragon-1 wosa dehwelyans dhe'n nor yn tirans mor 2a mis-Me 2021. Imaj: NASA/Bill Ingalls.

Rag termyn, yth esa 11 stervarner war an ISS, an mohya rag moy ages deg bledhen, a-ban termynyow an Space Shuttle.

Michael Collins, stervarner Apollo 11, a verwis mis-Ebrel an blydhen ma hag y oes deg bloedh ha peswar ugens. Ny wrug ev kerdhes war an loer, mes gortos yn lester efanvos ow resek a-dro dhe'n loer hag Armstrong hag Aldrin tira war an enep.

Michael Collins y'n simulheor modul gorhemmyn
Michael Collins y'n simulheor modul gorhemmyn. Imaj: NASA

Bys nessa prys

Davydh Trethewey

Ebron y'n Nos - mis-Meurth 2021

Mar 18, 2021

This is a transcript for the March 2021 segment of 'Ebron y'n Nos' I prepared for Radyo an Gernewegva, broadcast in #526.

Dalleth gwenton yw an mis ma, ha Dy' Goel Dewi ha Dy' Goel Peran re dheuth. My a wayt bos kewer gwella y'n seson nowydh gans le a gommol ha glaw.

An lestri efanvos re sewenis yn aga thowlow dhe dhrehedhes Meurth. Yma an resegvellow Hope, ha Tianwen-1 yn resegva Meurth dell veu towlys, hag an huni gans NASA, Perseverance (Diwysygneth) re diras yn salow war eneb Meurth.

An nowodhow ma yw nowodhow da rag Kernow ynwedh. An savla loerell Goenhelghya re junyas an roesweyth savla a wra kesoberi gans ESA ha NASA. I a wrug usya onan an lestri, GHY-6 dhe reseva sinellow diworth Mars Express, resegvell Europek, ha'n lestri efanvos nowydh Hope, Tianwen-1 ha Percy. Hag yma meur a lestri efanvos ynterplanetek y'n termyn ma, res yw oll an lestri efanvos keskommunya gans an norvys. Res yw bos an degemmerell pur groghendanow, ha ledander an fros yw isel mars yw an lester gans pellder meur a'n norvys. Yma res kavoes degemmerellow oll a-dro dhe'n bys, drefenn ny yll tonnow radyo tremena dres an dor. Kales yw dhe gavoes termyn lowr war dhegemmerellow nerthek rag an niver bras lestri efanvos. Ytho, edhomm keworra moy anedha, ha Goenhelghya a wra aga junya.

An wandryell Percy a diras yn sewen dhe'n 18ves mis-Hwevrer. An wrandryell re wrug panorama a imajys a-dro dh'y savla tirans. Gwrewgh mos dhe mars.nasa.gov/mars2020 rag aga gweles.

Panorama diworth savla tirans Perseverance. Devnydhyewgh an kontrols yn topp-kledh (po pynchya) rag zoumya a-ji hag yn-mes an imaj. Klykkyewgh (po tava) ha draggya an kursor rag movya a-dro dhe'n imaj. Erthygel gans NASA.
panorama savla tirans Perseverance
Imaj: NASA/JPL-Caltech

An chif kameras war Percy a yll zoumya, yw henwys Mastcam-Z. Nag o zoum gans an kameras gans an wandryell Curiosity. Drefenn bos an dhew anedha an keth moghheans, possybl yw Percy dhe wul imajys stereo.

Yma mikrofon gans Percy ha son rekordys gans gwyns Meurth a yll bos klewys, kynth usi an ayrgylgh Meurth pur danow:

An tro-askell gans an wandryell a dreusvewas an tirans yn salow, mes ha my a wra skrifa hemma, na wrug bos diskargys a'n wandryell hwath.

Yma towlenn gans NASA ha Percy dhe dhurya dhe'n lyha unn bledhen Meurth (687 a dhydhyow an norvys) mes Curiosity a wra oberi hwath wosa tirans yn 2012, moy ages 3000 dydh meurthek (henwys "sol" gans NASA). Dydh Meurthek yw ogas ha'n keth hirder dydh an norvys, nag yw marnas dew ugens mynysenn hirra.

Meurth yw gweladow dhyn ni y'n ebrenn soth-west yn ranneves Taurus an mis ma.

mappa a'n ebron gorthugher yn mis-Meurth 2021 diworth Truru
Meurth yn ebrenn dhe'n 18ves mis-Meurth 2021 diworth Truru - mappa dre wiasva Heavens-Above.

NASA a wrug ystynna towlenn an lester efanvos Juno a wra resega a-dro dhe Yow ha studhya y ayrgylgh. Yma y dowlenn kynsa kowlwrys yn mis-Gortheren an bledhen ma, ha'n dowlenn ystynnys yw bys dhe 2025 mar kwra an lester durya. Y fydh chons y'n dowlenn ystynnys gul treus-nijansow an loerow Io, Europa ha Ganymede.

Imaj a Yow diworth resegvell Juno
Gwel diworth resegvell Juno a'n planet Yow. Erthygel diworth Astronomy Now. Imaj: NASA/SwRI/MSSS/Tanya Oleksuik
resegow y'n ragdres ystynnys Juno
Ragdres ystynnys Juno, gans medras gul treusnijanow tri a'n loerow Galileanek Yow. Imaj: NASA/JPL-Caltech/SwRI/MSSS

An mis ma, an loer a dhrehedhes diwettha kwartron an 6ves mis-Meurth, loer nowydh an 13ves, kynsa kwartron dhe'n 21a, loer leun an 28ves ha diwettha kwartron an 4a mis-Ebrel. An loer leun dhe'n 28ves yw 'gorloer', drefenn bos dornesva (perigee) an loer dhe'n 30ves mis-Meurth. Ytho, myns an loer dell gwelyn a vydh tamm moy ages yw usadow, mes nyns yw an difrans bras, drefenn bos resegva an loer ogas ha kylgh.

Yma hwath govynn "Eus planet pella y'n system howlyek dres Plouton". Nebes steronydhyon a wra tybi resegvaow taklennow yn Grogys Kuiper yw effeythys gans planet na veu gwelys hwath. Yth esa parameterow resgva an taklennow mirys dhe vos yn neb sort a bonni. An planet possybl, gelwys 'Planet Nine' a via gans pellder meur martesen milweyth an pellder ynter an howl ha'n norvys.

Paper gans M.Brown ha K. Batygin (2019). Kevin Napier a Bennskol Michigan re leveris an dustuni ragdho dhe wannhe wosa diskudhans moy a daklennow, mes Professor Mike Brown a CalTech a wra leverel yma hwath reson lowr dhe grysi bos planet eno.

resegow a 6 taklennow Kuiper ha planet anwelys possybl 'Planet Nine'
Resegow grogys Kuiper yn bonni (porpor) ha resek planet possybl Planet Nine yn rudhvelyn. Erthygel yn Science 15/02/2021, erthygel Astronomy Now. Imaj: Caltech/R. Hurt (IPAC)

Prof Mike Brown yw @plutokiller yn Twitter drefenn ev dhe dhiskudha an planet korr Eris a wrug dalleth argyans ynter steronydhyon a-dro dhe dhefinyans planet, ha Plouton a veu dasklassys avel planet korr yn 2006.

Res yw dhyn gortos moy a dhustuni, mar pia planet diskudhys, po na via.

Bys nessa prys

Davydh Trethewey

Ebron y'n Nos - mis-Hwevrer 2021

Feb 17, 2021

This is a transcript for the February 2021 segment of 'Ebron y'n Nos' I prepared for Radyo an Gernewegva, broadcast in #522.

Warlyna, yth esa nebes lestri efanvos lonchys war-tu ha'n planet Meurth. Yma gwrandryell Perseverence (Diwysygneth) gans NASA, resegvell Hope gans an Emireythow Unys Arabek, ha tirell Chinek henwys Tianwen-1 (an styr yw 'govynnow nevek').

mappa Meurth gans savleow tira ow komprehendya Perseverance ha Tianwen-1
Mappa Meurth gans savleow tira pub ragres Meurth. An kylghow gwyrdh yw tiransow sewenus ha'n huni rudh o skwatt-tirans, ha'n huni rudhvelyn sewenus yn rann. Savla towlennys Perseverance yw rudhwynn, ha arebenedh a wra Tianwen-1 tira yw an boks gwynn 'Site 2'. Imaj: Wikimedia Commons

An lestri efanvos ma a wra drehedhes dhe Veurth an mis ma. Hope a wra entra resegva Veurth an 9ves mis-Hwevrer ha studhya y ayrgylgh, ha Tianwen-1 a wra entra resegva Veurth an 10ves mis-Hwevrer, mes ny wra an tirell tira kyns mis-Me an bledhen ma. Yma gwrandryell gans Tianwen-1 a yll hwrithra an dor meurthek gans radar a wra tremena an dor.

resegva treufurv Tianwen-1
Resegva Treusfurv Tianwen-1 dhiworth an norvys dhe Veurth. Imaj: Wikimedia Commons
resegva Veurth Tianwen-1
Resegva Veurth Tianwen-1 hag an lester efanvos entra resegva Veurth yn 2021. Imaj: Wikimedia Commons

Perseverance a wra tira dhe'n 18ves mis-Hwevrer. An gwrandryell Perseverance a wra tira yn kowdoll Jezero, tyller war Veurth hag usi remnant delta avon. Skiansogyon a wra tybi yth esa lynn dhe lenwel an kowdoll yn hen dermyn. Y'n termynyow na, y hyllsa bos bewnans war Veurth. Yma nebes maynys gans Perseverance gans medras diskudha dustuni bewnans y'n termyn eus passyes. An tirans y honan a vydh kepar ha'n huni gans Curiosity yn 2012, mes nebes kalessa, drefenn bos an tirwedh y'n kowdoll Jezero moy chalenjus. Yma awtopilot moy avonsys gans Perseverance yn unn waytyans tira yn salow. Yma towlenn gans Perseverance kuntell nebes samplow karrek Meurth, ha neb lester efanvos arall y'n termyn a dheu a wra aga hyrghes dhe’n nor.

entrans, diyskynnans ha tirans Perseverance
An entrans, diyskynnans ha tirans a'n wandryell Perseverance. Imaj: JPL/NASA
An 'garan ebron' gans an wandryell Perseverance
An tirans gans an 'garan ebron'. Imaj: JPL/NASA

Yma tro-askell Ingenuity gans Perseverance, an kynsa tro-askell dhe nija war blanet arall. An tro-askell ma a wra nija bys dhe 90 sekond, ha viajya bys dhe 300 meter gans ughelder bys dhe 5 meter yn pub nij. Ingenuity a wra usya panellys howl dhe jarjya y batri, ny yll ev gul moy ages unn nij pub dydh. Yma mikrofon gans Perseverance ynwedh hag a wra sonskrifa an son diyskynnans ha tirans ha sonow war an enep Meurth.

Kowdoll Jezero war Veurth
Savla tirans towlennys dhe Perseverance, imajys gans an resegvell Mars Express gans ESA. Yma hen delta a wra entra kowdoll Jezero, yw tybys bos hen lynn. Imaj: ESA Mars Express/NASA
hyns possybl an wandryell Perseverance
Hyns possybl dhe'n wandryell Perseverance war enep Meurth, gans imajys diworth an kamera CTX war Mars Reconnaisance Orbiter. Imaj: JPL/NASA
Mappa interactiv an savla tirans Perseverance diworth NASA.

Yma Meurth gweladow dhyn ni yn ebron gorthugher yn soth po y’n soth-west yn ranneves Aries. Nyns yw Yow ha Sadorn gweladow namoy drefenn aga bos an tu arall an howl.

Yma loor nowydh dhe'n 11ves mis-Hwevrer, kynsa kwartron 19ves mis-Hwevrer, loor leun 27ves mis-Hwevrer, ha'n diwettha kwartron 6ves mis-Meurth ha loor nowydh arta 13ves mis-Meurth.

Yth esa dewhwelans sewenus sampel an loor diworth an tavell Chinek Chang'e 5. Yma an sampel diworth rann arall an loor ha’n huni Apollo ha Luna, hag y hyllsa bos karregi nebes yowynkka, diworth loskvenydhyow nans yw ogas ha 2 bilvil bledhen.

an kapsul dehwelans Chang'e 5 wosa tirans war an norvys
An kapsule dehwelans sampel Chang'e 5 wosa y dirans yn Mongoli Nes. Imaj: CNSA/Spaceflight Now

Yma towlenn gans China gorra gorsav spas yn resegva an nor, ha nebes rannow anedha a vydh lonchys an bledhen ma, ha’n ragres y vyldya a wra pesya yn dew bledhen a dheu.

gorsav spas towlennys gans China
Delinyans an gorsav spas towlennys gans China. Imaj: CASC/China Manned Space Engineering Office/Spaceflight Now

Ebron y'n Nos - Nadelik 2020

Jan 26, 2021

This is a transcript for the second 'Ebron y'n Nos' piece I prepared for Radyo an Gernewegva in December, broadcast in #515 and #516.

Nadelik Lowen!

Yma Yow ha Sadorn ow nesa y'n ebron an mis ma, ha dhe'n 21a mis-Kevardhu i a wra nesa mar ogas ha 6 arkmynysen, henn yw saw degves rann a dhegre, po pympes rann myns y'n ebron an loor.

An diwettha termyn pan hwrug Yow ha Sadorn nesa moy ogas y'n ebron o yn 1623, ha nag o gweladow drefenn aga bos re ogas dhe'n howl, ha'n diwettha termyn gweladow o yn 1226. Byttegyns, yma unyans neb sort ynter Yow ha Sadorn pub ugens bledhen. Yow a resa a-dro dhe'n howl yn dewdhek bledhen, ha Sadorn a resa a-dro yn tamm le es deg bledhen warn ugens. Ytho, ogas ha pub ugens bledhen, yma an Norvys, Yow ha Sadorn yn unn linenn. Resegvaow an planetys yw nebes ynklinys, hag ytho, nyns yw unyans Yow ha Sadorn poran hag nyns yw pupprys an keth dell welyn ni y'n ebron.

Erthygel diworth EarthSky a-dro dhe nesans an planetys.
imaj a'n planetys Yow ha Sadorn 21a mis-Kevardhu 2020
Yth esa possybl gweles an dhew planetys y'n keth gwel pellweler. Imaj: www.virtualtelescope.eu

Unyans planetek ynter Yow ha Sadorn yw onan an tybyansow profys rag an steren Bethlehem, a wrug herwydh an Bibel ledya an Tus Fur a'n Est dhe Yesu. Yth esa sterorieth posek yn termynow na, hag unyans Yow ha Sadorn a yllsa bos tybys avel neppyth dhe les, yth esa unyans anedha yn 6 KK, hag unyans Yow ha Gwener ha'n steren Regulus yn ranneves Leo yn 2 KK. Tybyansow erell profys yw nova po gornova, po komet bras.

lymnans a-dro dhe'n dus fur ow metya Yesu avel baban
Lymnans yn Kapel Skrovegni yn Padua, Itali, gans Giotto. An steren Bethlehem yw delinys kepar ha komet ena. Imaj: Wikimedia Commons Erthygel a-dro dhe'n steren Bethlehem gans EarthSky
mappa an ebron soth west dhe'n 21a mis-Kevardhu
Semlant a'n ebron soth west dhe'n 21a mis Kevardhu 2020

Yow ha Sadorn yw yn ranneves Sagittarius, hag ymons i isel yn ebron soth-west wosa howlsedhes.

Imajys Yow ha Sadorn dhe'n 24a mis-Kevardhu 2020. Davydh Trethewey

Yma nowodhow yeyn yn bys sterenieth, an mirva radyo Arecibo a wra bos deges awos damaj dhodho. An mirva Arecibo yw yn Puerto Rico, hag yw lester radyo yn pans topografek naturel, 305 a vetrow y vraster. An pellweler radyo ma o kowlwrys yn 1963 hag o an brassa pellweler radyo unnlester bys dhe 2016 pan veu an Pellweler Pelyek Aswa Pymp Kans Meter gwrys yn China. Erthygel gans Wired a-dro dhe dhamaj dhe Arecibo. Erthygel gans Pennskol Florida Kres

Yn mis-Est funenn a-vann an pellweler a dorras ha gul damaj dhe'n lester, ha funenn arall a dorras yn mis-Du. An fundyans godhonieth kenedhlek an Statys Unys a wra oberi an pellweler a erviras dhe'y dhiswul. Kyns henna, dhe Dhy' Kalan mis-Kevardhu, funennow erell a fyllis ha'n bynk degemmerell a godhis y'n lester.

Fundyans Kenedhlek Skians an Statys Unys erthygel 1a mis Kevardhu a-dro dhe godhans an lester Arecibo Erthygel diworth AP News
imaj kodhans an bynk degemmerell Arecibo 1a mis-Kevardhu 2020
Gwydheo war wiasva Astronomy Now kodhans an bynk degemmerell

Mar ny vo possybl daswul an pellweler ma, koll meur dhe sterenieth yw.

Yn mis-Du yth esa an lester efanvos Chinek Chang'e 5 lonchys dhe'n loor. An ragdres yw dhe tira war enep an loor ha dehweles sampel an dor lorek dhe'n norvys.

Sewenus o an tirans dhe'n 1a mis-Kevardhu, hag ynwedh kuntellans an sampel. An dowlenn o dhe guntell ogas ha 2 kilogramm a garregi lorek gans lo-balas hag ynwedh dre dardhell dhe denna sampel a bys dhe 2 meter yn-dann an dor.

Erthygel gans Spaceflight Now a-dro dhe Chang'e 5<

Imaj an direll Chang'e 5 war enep an loor. Imaj CNSA.
Tirwel lorek a-dro dhe'n savla tira Chang'e 5. Imaj CNSA.
Delinyans an direll Chang'e 5. Imaj CNSA.

Dhe'n 3a mis-Kevardhu lester yskynnans a lonchyas a'n loor gans an sampel, ha res o dhe junya gans an resegvell Chang'e 5. Henn o sewenus ynwedh, an kynsa junyans dew lester efanvos robotek yn resegva a-dro dhe'n loor, ha'n kynsa yskynnans a'n loor a-ban Luna 24 yn 1976. Wosa hemma, an lester efanvos a wra gasa resegva an loor 13ves mis-Kevardhu ha tira an sampel yn Mongoli Nes dhe'n 16ves mis-Kevardhu.

Erthygel gans Spaceflight Now a-dro dhe lonchyans an lester sampel diworth an loor.Erthygel a-dro dhe junyans an lester sampel gans resegvell Chang'e 5

Imaj diworth an direll Chang'e 5 a'n lester yskynnans. Imaj CNSA.
Delinyans lonch an lester yskynnans Chang'e 5. Imaj CNSA.
Nesans an lester yskynnans Chang'e 5 dhe'n resegvell. Imaj CNSA.

An dehwelans sampel gans an ragdres Nihonek Hayabusa 2 re sewenas. An lester efanvos ma a vysytyas an planetik Ryugu ha tenna sampel, ha'y dehweles dhe'n norvys. An kapsul gans an sampel a diras yn Ostrali ogas ha Woomera dhe'n 5ves mis-Kevardhu.

Erthygel gans Spaceflight Now a-dro dhe dhehwelans sampel Hayabusa 2 Erthygel gans Spaceflight Now a-dro dhe dhehwelans sampel Hayabusa 2
Sampel diworth an planetik Ryugu wosa y igerans. Erthygel gans Spaceflight Now a-dro dhe dhehwelans sampel Hayabusa 2

Bledhen nowedh da dhywgh hwi a-barth 2021!

Ebron y'n Nos - mis-Kevardhu 2020

Nov 20, 2020

This is a transcript for the December 2020 'Ebron y'n Nos' piece I prepared for Radyo an Gernewegva, broadcast in #511.

An bledhen ma, yth esa an Gober Nobel Fisek ros rag ober yn kever tell du. Rynnys o ynter Syr Roger Penrose re dhiskwedhes bos tell du dargenys gans tybieth Einstein, ha Reinhard Genzel ha Andrea Ghez re wrug diskudha toll du gorvras yn kresen agan galaksi.

Erthygel yn y gever diworth Astronomy Now.
delinyans Roger Penrose, Reinhard Genzel ha Andrea Ghez
Syr Roger Penrose, Reinhard Genzel ha Andrea Ghez. Imaj: Niklas Elmehed. © Nobel Media

Yma Meurth orth y bellhe a'n norvys y'n termyn ma, wosa y enebieth yn mis-Hedra. Byttegyns, yma ev hwath y'n ebron y'n kynsa rann an nos ha hwath gans splannder bras. Yma an lester efanvos Meurth 2020 orth y viajya dhe Veurth gans an wandryell Diwysygneth hag ev a wra tira 18ves mis-Hwevrer 2021. Yma dew lester erell ow viajya dhe Veurth y'n termyn ma. Yma onan diworth an Emireythow Unys Arabek, henwys Hope (po Gwaytyans yn Kernewek) hag a wra resega a-dro dhe Veurth ha studhya y ayrgylgh yn arbennik, ha Tianwen-1 diworth China gans resegvell ha tirell.

kedhlow a-dro dhe instrumentys resegvell Gwaytyans
An maynys gans an resegvell Hope. Imaj: UAE Space Agency
Delinyans Meurth 2020 yn y viaj dhe Veurth
Delinyans Meurth 2020 yn y viaj dhe Veurth. Imaj: NASA/JPL-Caltech
An gwrandyell Tianwen-1
Delinyans gwrandryell Tianwen-1. Imaj: The Planetary Society

Yma Yow ha Sadorn y'n ebron gorthugher a-varr yn ranneves Sagittarius, ogas an eyl ha'y gila. Dhe 21a mis-Kevardhu, ymons i yn ogas y'n ebron, diberthys gans saw 0.1 a degreow. Ny wra Yow ha Sadorn nesa yn ogas marnas pub ugens bledhen. erthygel a-dro dhe'n nesheans ogas Yow ha Sadorn

Gwel ebrenn soth-west wosa howlsedhes 1a mis-Kevardhu 2020
Gwel ebron soth-west wosa howlsedhes 1a mis-Kevardhu 2020
Gwel ebrenn soth-west wosa howlsedhes 21a mis-Kevardhu 2020
Gwel ebron soth-west wosa howlsedhes 21a mis-Kevardhu 2020

Yma an loor leun dhe'n 30ves mis-Du, diwettha kwartron 8ves mis-Kevardhu, loor nowydh dhe'n 14ves mis-Kevardhu, kynsa kwartron an 21a mis-Kevardhu ha loor leun arta dhe'n 30ves mis-Kevardhu.

Yma difyk an howl 14ves mis-Kevardhu. An difyk ma yw gweladow yn Amerika Dyghow, yn Chile hag Arghantina. Nyns yw pur bell an hyns difyk kowal a'n gwlas Kembrek yn Arghantina, yth yw an hyns dew kans kilometer dhe'n north a'n tre Port Madryn.

eclipse.gsfc.nasa.gov/SEdecade/SEdecade2011.html eclipsophile.com/tse2020 www.greatamericaneclipse.com/2020-dec-14
Hyns difyk an howl 14ves mis-Kevardhu 2020
Hyns difyk an howl 14ves mis-Kevardhu 2020. Imaj diworth www.greatamericaneclipse.com/2020-dec-14

An lester efanvos OSIRIS-REx a sewenas yn y dowl dhe denna sampel a'n planetik Bennu dhe'n 20ves mis-Hedra.

OSIRIS-REx wosa tenna sampel a'n planetik Bennu.
OSIRIS-REx wosa tenna sampel a'n planetik Bennu. Yma dor ha bili ow mos a-dro kepar hag erghwyns wosa hwyth gass nitrogen dhe sordya mater. Imaj:NASA/Goddard/Pennskol Arizona
astronomynow.com/2020/10/25/osiris-rex-captures-treasure-trove-of-samples-from-asteroid-bennu astronomynow.com/2020/10/20/live-coverage-osiris-rex-descending-toward-asteroid-bennu-for-sampling-run spaceflightnow.com/2020/10/28/osiris-rex-begins-stowing-asteroid-sample-into-return-capsule spaceflightnow.com/2020/11/02/scientists-release-new-view-from-osiris-rexs-asteroid-smash-and-grab
Tavell OSIRIS-REx wosa tenna sampel a'n planetik Bennu.
Bregh tavell OSIRIS-REx gans karregi byghan ha doust ynni. Imaj: NASA
Imaj enep planetik Bennu kyns OSIRIS-REx tenna an sampel.
Enep planetik Bennu kyns OSIRIS-REx tenna an sampel 20ves mis-Hedra 2020. Imaj: NASA/Goddard/University of Arizona/Lockheed Martin

An lester a wra gasa an planetik yn mis-Meurth 2021 ha dehweles dhe'n norvys gans an sampel. Ev a wra drehedhes an norvys yn mis-Gwynngala 2023.

Yma nowodhow bras yn kever an planet Gwener. Nebes steronydhyon a wrug diskudha gass yn ayrgylgh Gwener, fosfin, henn yw atom fosforos ha tri atom hidrojen. Ledyores an bagas a wrug hemma yw Professor Jane Greaves yn pennskol Kardydh. Dustuni an gass ma o kevys diworth dew pellweler radyo, an James Clerk Maxwell Telescope - pellweler ismillimeter yn Hawaii, ha'n Atacama Large Millimetre Array yn Chile. astronomynow.com/2020/09/14/possible-evidence-found-for-life-on-venus War an norvys, an unnsel fenten a fosfin yw bakteria anayrobek. Nyns yw fenten aswonnys dororiethel po kymygiethel anodho. Yma tybyans bos neb sort a vewnans yn kloudys Gwener, yth yw enep Gwener pur booth, mes yma nivel y'n ayrgylgh gans an keth tempredh ha'n norvys. Gwener yw gweladow yn est yn ebron bora kyns howldrevel y'n termyn ma.

Imaj Gwener diworth an resegvell Nihonek Akatsuki
Gwener yn liw fals (diworth imajys ughviolet) diworth an resegvell Nihonek Akatsuki. Imaj: JAXA / ISAS / Akatsuki Project Team.
An pellweler James Clark Maxwell
An Pellweler James Clerk Maxwell yn Mauna Kea, Hawaii. Imaj: Will Montgomerie / EAO / JCMT.

Dowr re beu diskudhys war an loor. astronomynow.com/2020/10/26/adding-impetus-to-artemis-h2o-found-on-sunlit-surface-of-the-moon spaceflightnow.com/2020/10/26/water-molecules-detected-on-moons-sunlit-surface-adding-impetus-to-artemis Yth esa dowr diskudhys kyns yn kowdell skeusys ogas dhe'n aghel soth a'n loor, mes lemmyn dowr re beu diskudhys yn dor lorek yw yn-dann howlsplann. An mirva ayrek isrudh SOFIA (Stratospheric Observatory for Infrared Astronomy) a wrug spektra a'n ranndir kowdoll Clavius. An spektra ma a dhiskwedhas dustuni a dhowr kemmyskys yn dor. Yma towlenn gans NASA tira war an loor arta yn ragdres Artemis yn 2024, hag y'n termyn a dheu sevel savla hir-dermyn war enep an loor. Mar pia possybl kavos dowr a'n dor lorek y fydh les rag an dus a wra triga ena.

Stervarnoryon a wrug mos dhe'n Gorsav Spas Keswlasek dre lester efanvos SpaceX arta. spaceflightnow.com/2020/11/16/astronauts-ride-spacex-crew-capsule-in-landmark-launch-for-commercial-spaceflight Yth esa peswar stervarner y'n kapsul Crew Dragon o lonchys 15ves mis-Du yn y gynsa ragdres oberyansel wosa profyans gans dew stervarner yn mis-Me.

Possybl yw dhe weles imajys diworth pellwelerow, mes fordh arall kavos perthyans an kosmos yw dre sonheans. astronomynow.com/2020/09/26/listening-to-the-music-of-the-milky-way chandra.harvard.edu/photo/2020/sonify

Yma an son ma gwrys dre dreylya data a-dro dhe gresen agan galaksi diworth pellweler X-ray Chandra, pellweler Spitzer isrudh ha pellweler Hubble optek, yn son. Golow diworth taklennow dhe dopp an imaj yw klewys avel notennow pych ughella ha splannder an golow yw treylys dhe ughlder an son:

nebes styryans:

areth a-dro dhe sonheans:

All Posts